Οι απόψεις μας για τις βελτιώσεις της ειδικής εκπαίδευσης

ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΠΡΟΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΝΘΡΩΠΙΝΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΒΟΥΛΗΣ

ΘΕΜΑ: ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΠΑΡΕΧΟΜΕΝΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΠΡΟΣ ΜΑΘΗΤΕΣ ΠΟΥ ΕΜΠΙΠΤΟΥΝ ΣΤΗΝ ΕΙΔΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ / ΜΕΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

ΑΠΟ: ΠΑΓΚΥΠΡΙΟ ΣΥΝΔΕΣΜΟ ΣΠΑΝΙΩΝ ΓΕΝΕΤΙΚΩΝ ΠΑΘΗΣΕΩΝ – ΜΟΝΑΔΙΚΑ ΧΑΜΟΓΕΛΑ

 

Ως ΜΟΝΑΔΙΚΑ ΧΑΜΟΓΕΛΑ θεωρούμε χρέος μας την προσπάθεια για διασφάλιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων όλων των ανθρώπων αλλά κυρίως των παιδιών με ιδιαίτερες ανάγκες. Το εκπαιδευτικό μας σύστημα με τις δύσκαμπτες δομές του, θέτει δυσβάστακτα βαρίδια και εμπόδια στους μαθητές με ιδιαίτερες, μοναδικές ανάγκες. Δεν ανταποκρίνεται ουσιαστικά στην ικανοποίηση των αναγκών τους αλλά και τη διασφάλιση του ότι κάθε παιδί έχει το δικαίωμα να μαθαίνει, χαρούμενο, σε ένα υποστηρικτικό περιβάλλον που να διασφαλίζει ότι θα έχει ίσες ευκαιρίες με όλους.

Στα πλαίσια του διαλόγου που έχει ξεκινήσει στην Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Κυπριακού Κοινοβουλίου σε σχέση με τη βελτίωση συνθηκών ειδικής εκπαίδευσης στη Μέση Εκπαίδευση, θέλουμε να καταθέσουμε τις δικές μας θέσεις. Η αφετηρία της σκέψης μας είναι ότι πρέπει να αλλάξουν ουσιαστικά συγκεκριμένες πτυχές του εκπαιδευτικού συστήματος έτσι ώστε να διασφαλίζονται τα δικαιώματα ΟΛΩΝ των μαθητών και όχι απλά μιας μερίδας τους. Συγκεκριμένα προτείνουμε τα εξής:

 

1. Διασφάλιση ομαλής μετάβασης από τη Δημοτική στη Μέση Εκπαίδευση.
Είναι αδήριτη ανάγκη όπως υπάρξει ουσιαστικός συντονισμός μεταξύ Δημοτικού Σχολείου και Γυμνασίου τουλάχιστον έξι μήνες πριν τη φοίτηση των μαθητών στο νέο σχολείο. Πρέπει να θεσμοθετηθούν τουλάχιστον τρεις συναντήσεις των ειδικών δασκάλων και λογοθεραπευτών ή άλλων ειδικοτήτων των δύο σχολείων έτσι ώστε να υπάρχει μια ξεκάθαρη εικόνα μέχρι τη φοίτηση στο νέο σχολείο. Στην τελευταία των συναντήσεων θα πρέπει να μετέχουν και οι διευθυντές των δύο σχολείων ως καθ’ ύλην υπεύθυνοι της παροχής εκπαίδευσης και οι γονείς των μαθητών. Στη συνάντηση αυτή να καταρτίζεται και το πλαίσιο υποδοχής των μαθητών (σχέδιο δράσης) που θα λαμβάνουν ειδική εκπαίδευση ανάλογα με τις ανάγκες τους. Ο φάκελος με όλες τις αξιολογήσεις καθώς και ένα πορτφόλιο με τα επιτεύγματα των μαθητών θα πρέπει να μεταβιβάζεται εγκαίρως στο νέο σχολείο τουλάχιστον δύο μήνες πριν το τέλος της σχολικής χρονιάς που προηγείται της φοίτησης των μαθητών στο Γυμνάσιο. Οι γονείς θα πρέπει να έχουν το δικαίωμα να δουν το φάκελο στην παρουσία του Διευθυντή του Σχολείου όποτε το θελήσουν χωρίς να πρέπει να υποβάλουν αίτηση ή να πληρώσουν σχετικό αντίτιμο σύμφωνα με τις ισχύουσες πρακτικές.

 

2. Σχέδιο δράσης για κάθε μαθητή.
Το σχέδιο δράσης θα πρέπει να περιλαμβάνει συγκεκριμένες πτυχές (στόχους) για τον τρόπο υποδοχής, διδασκαλίας, κοινωνικοποίησης και συμμετοχής των μαθητών στα καινούρια τους σχολεία. Σκοπός είναι ο κάθε μαθητής να βιώσει ένα βαθύτερο νόημα και συναίσθημα, ότι η παρουσία του είναι σημαντική στο σχολείο, ότι χαίρεται και συμμετέχει ισότιμα με όλους και ότι πραγματικά μπορεί να τα καταφέρει. Αυτό θα διασφαλιστεί μόνο μέσα από ευκαιρίες επιτυχίας, τις οποίες πρέπει και δικαιούται να έχει. Το σχέδιο δράσης θα πρέπει να αξιολογείται και να ελέγχεται καθ’ όλη τη σχολική χρονιά με ευθύνη του Διευθυντή του σχολείου και να τροποποιείται όπου είναι αναγκαίο.

 

3. Δημιουργία θέσης Συμβούλων από τις επαρχιακές επιτροπές ειδικής εκπαίδευσης
Ο ρόλος των συμβούλων θα είναι καίριος και καθοριστικός στην υλοποίηση των σχεδίων δράσης από κάθε σχολείο. Θα παρέχει συμβουλές, θα ελέγχει την πορεία των παιδιών και θα στηρίζει τα σχολεία στην προσπάθειά τους αυτή. Επιπρόσθετα ο ρόλος των συμβούλων θα είναι καθοριστικός και στην περίπτωση που ο φάκελος με τις αξιολογήσεις των μαθητών δεν παραλαμβάνεται από το νέο σχολείο και ξεχνιέται στο Δημοτικό με αποτέλεσμα το νέο σχολείο να μην έχει στη διάθεσή του όλα τα απαραίτητα στοιχεία για τους μαθητές που υποδέχεται.

 

4. Διασφάλιση παρουσίας ειδικευμένου προσωπικού. Μονιμότητα προσωπικού.
Στα σχολεία στα οποία θα φοιτήσουν μαθητές οι οποίοι ήδη λαμβάνουν ειδική εκπαίδευση, θα πρέπει να υπάρχει μέριμνα ώστε να υπάρχουν ειδικοί εκπαιδευτικοί αφού όπως αναφέρθηκε στην προηγούμενη συνεδρία, το 10% των καθηγητών έχουν αυτή την εξειδίκευση. Συνεπώς θα πρέπει να υπάρχει συντονισμός μεταξύ επαρχιακής επιτροπής και επιτροπής εκπαιδευτικής υπηρεσίας για τη διασφάλιση του θέματος αυτού. Επίσης, σε περίπτωση που κάποιος ειδικός παιδαγωγός αποδεδειγμένα φαίνεται να ανταποκρίνεται και να ικανοποιεί τις ανάγκες των μαθητών του σχολείου του, να μπορεί να παραμένει στο σχολείο αυτό χωρίς να μετατίθεται μέχρι την αποφοίτηση των παιδιών αυτών.

 

5. Μειωμένος αριθμός μαθητών ανά τάξη
Σε περιπτώσεις που υπάρχουν παιδιά με μοναδικές ανάγκες σε μια τάξη, είναι λογικό ότι θα πρέπει ο συνολικός αριθμός να είναι κατά πολύ μειωμένος. Αυτό θα έχει διττό σκοπό. Από τη μια θα διασφαλίζονται καλύτερες συνθήκες διδασκαλίας και από την άλλη θα παρέχει κίνητρα στους εκπαιδευτικούς για να ενδιαφέρονται και να λαμβάνουν πολύ σοβαρά υπόψη τη διδασκαλία σε αυτά τα τμήματα.

 

6. Διευκολύνσεις στα καθήκοντα που αναλαμβάνουν οι μαθητές
Θα πρέπει να παρέχονται ουσιαστικές διευκολύνσεις στους μαθητές σε σχέση με τα καθήκοντα που αναλαμβάνουν είτε αυτά αφορούν σε εξετάσεις είτε γραπτές εργασίες. Με τον όρο διευκόλυνση εννοούμε τη σημαντική παράταση του χρόνου που απαιτείται και τις εναλλακτικές μορφές και τρόπους που μπορούν να χρησιμοποιηθούν. Παραδείγματος χάριν χρήση υπολογιστών αφής αντί εργασίας σε φυλλάδιο.

 

7. Οι ανάγκες και τα ενδιαφέροντα των μαθητών να ληφθούν επιτέλους σοβαρά υπόψη. Δημιουργία τράπεζας υλικού.
Μέσα από συγκεκριμένες αξιολογήσεις αλλά και συνεντεύξεις με τους ίδιους τους μαθητές και το περιβάλλον τους, να προκύπτουν στοιχεία που να αφορούν στις ανάγκες, τα ενδιαφέροντά αλλά και τον τρόπο που αυτοί μπορούν να μάθουν (μαθησιακό στυλ) και να κερδίσουν όσο το δυνατό περισσότερα. Τα στοιχεία αυτά θα πρέπει να μετουσιωθούν στην πράξη μέσα από συγκεκριμένες πρακτικές και μαθησιακό υλικό. Συγκεκριμένα, αν κάποια παιδιά μπορούν να μάθουν καλύτερα με οπτικό ή ακουστικό τρόπο τότε αυτός θα πρέπει να είναι ο τρόπος με τον οποίο θα πρέπει να διδάσκονται. Στα πλαίσια τουλάχιστον, αν όχι σε όλα τα μαθήματα, της ατομικής ή ομαδικής στήριξης που λαμβάνουν, να αναπτυχθεί μια τράπεζα υλικού που να ανταποκρίνεται στην ύλη που διδάσκεται αλλά αυτή να αναπαρίσταται με διαφορετικούς τρόπους. Έτσι ο εκπαιδευτικός, λαμβάνοντας υπόψη τις ανάγκες, ιδιαιτερότητες, ενδιαφέροντα και εμπειρίες των μαθητών του, να μπορεί να επιλέγει και να διαμορφώνει το υλικό που θα ανταποκρίνεται καλύτερα σε αυτούς.

 

8. Θεσμοθέτηση πολυθεματικών συνεδριών ανά τρίμηνο
Θα πρέπει να θεσμοθετηθούν πολυθεματικές συνεδρίες με όλους όσους εμπλέκονται στη μαθησιακή διαδικασία των μαθητών ειδικής εκπαίδευσης. Στις συναντήσεις αυτές θα πρέπει να έχουν το δικαίωμα να συμμετέχουν και ιδιώτες ή άλλοι θεραπευτές στις περιπτώσεις που μαθητές λαμβάνουν θεραπείες ιδιωτικά στον απογευματινό τους χρόνο. Σκοπός είναι να υπάρξει ουσιαστικός συντονισμός των προσπαθειών όλων των εμπλεκομένων έτσι ώστε να υπάρχει ανατροφοδότηση αλλά και κοινή στόχευση στις ανάγκες των μαθητών.

 

9. Τελική αξιολόγηση στο τέλος του σχολικού έτους
Με το τέλος της σχολικής χρονιάς θα πρέπει να γίνεται αξιολόγηση σύμφωνα με τους στόχους που είχαν τεθεί στο σχέδιο δράσης, να καταδεικνύεται ο βαθμός υλοποίησής τους και να αποφασίζεται το σχέδιο δράσης για την επόμενη σχολική χρονιά.

 

Ελπίζουμε αυτή τη φορά η συζήτηση αυτή να οδηγήσει σε ουσιαστικές αλλαγές και αποτελέσματα με μόνο γνώμονα το συμφέρον και τη διασφάλιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων όλων των μαθητών και ιδιαίτερα των μαθητών με μοναδικές ανάγκες.